TONKABONEN
Dipteryx odorata
de zoete ontspanning
We kunnen je meteen uit de droom helpen: tonkabonen zijn geen bonen. Tonkabonen zijn de gefermenteerde pitten uit de vruchten van een tropische boom die oorspronkelijk uit het Noorden van Zuid-Amerika komt. De vrucht lijkt wat op een mango en produceert één tonkaboon per vrucht.
Als je aan de tonka-bonen ruikt merk je het meteen: een heerlijke zoete amandel-achtige geur komt vrij….en je schouders zakken meteen tien centimeter. Want dat is wat de geur van tonkabonen doet: ontspanning teweeg brengen.
De heerlijke geur nodigt uit tot culinair gebruik, maar het wordt afgeraden om tonkabonen te eten. Tonka-bonen bevatten namelijk een hoog percentage (tien procent) cumarine en dat is een stof die bloedverdunnend werkt. Cumarine is ook de stof die ervoor zorgt dat we ontspannen. Maar je kunt tonka-bonen dus niet in grote hoeveelheden eten. Wat is dan wel de juiste manier om het te gebruiken? Een extract waarin je het aroma van de tonkaboon vangt kun je veilig gebruiken, waarover later meer.
Deze vrij onbekende exotische boon met goddelijke geur verdient een plek in iedere keuken!
Je vindt hem niet in de supermarkt maar bij een speciaalzaak.
Naamgeving
De tonkaboom valt onder de familie van de vlinderachtigen (Leguminosae) De boom wordt tot 25 meter hoog. In het Spaans heet de boom cumaru en hij wordt ook voor het hout gekweekt en heet dan Brazilian teak.
Dipteryx is een samenvoegsel van het Ouds-Griekse dyo (twee) en pterix (vleugel). Dit is dan de beschrijving van de vrucht met de blaadjes. Odorata betekent geurend.
Het woord tonka komt uit het Carib, dat is de taal van de inheemse bewoners uit Frans-Guyana, naast Suriname. De boon wordt ook wel “the love bean” genoemd vanwege de lustopwekkende werking.
Werking
ontspannend
afrodiserend
opvrolijkend
kramp-opheffend
Toepassing
stress
hoesten
misselijkheid
als smaakmaker
Contra-indicatie:
-tonkabonen kun je niet zo eten maar alleen als extract gebruiken
-spaarzaam gebruik voor iedereen is aan te raden
-niet gebruiken bij bloedverdunners
-niet gebruiken tijdens de zwangerschap
Spaarzaam gebruiken op de juiste manier:
Het gebruik van tonkabonen in gerechten is zelfs bij de wet verboden in verband met de aanwezigheid van cumarine. Cumarines zijn -in grote hoeveelheden gebruikt- giftig, ze hebben een bloedstollende werking, geven hartverlamming, hoofdpijn, nierschade en leverschade. Het wordt echter pas gevaarlijk als je 30 tonkabonen rauw door je eten mengt en opeet. Dat doet natuurlijk niemand, toch? Het is net als met nootmuskaat: wie daar een hele bol van opeet gaat hallucineren. En hetzelfde met kaneel: als je elke dag twee theelepels kaneel eet gaat het ook niet goed.
Laat je niet afschrikken door deze lijst: je mag wél het aroma van tonkabonen gebruiken. En dat is dus ook veilig.
We zorgen er dus voor dat de werkzame natuurlijke geur-en smaakstoffen gevangen worden in een extract, door een kleine hoeveelheid bonen te raspen en te laten trekken/meekoken in bijvoorbeeld room, melk of alcohol. Dan zeef je de bonen-rasp eruit. Deze extracten kun je veilig verwerken om je gerechten te aromatiseren. Men maakt ijs, panna cotta, ganache om bonbons mee te vullen en zelfs bier!
Nog meer over cumarine: Cumarine veroorzaakt die heerlijke geur maar smaakt bitter. Dat zou je kunnen proeven als je dat zou willen want de cumarine zit aan de buitenkant van de boon. De cumarine wordt door de boom aangemaakt als bescherming tegen vraat door insecten en schimmels. Door de tonkaboon eerst in rum te leggen en daarna te fermenteren wordt het cumarine gehalte al wel verlaagd.
Er zijn meerdere kruiden en planten die cumarine bevatten: lievevrouwebedstro. Onze kat gaat er altijd heerlijk in liggen rollen omdat het zo lekker ruikt en ontspant! Ook anijs, kaneel, akkerhoningklaver en rolklaver bevatten cumarine.
Wat zijn de juiste hoeveelheden?
-in melk/room een fijngeraspte boon per liter
-in alcohol één fijngeraspte boon per 200 ml (gebruik een theelepeltje/scheutje in beslag)
Dus de basis-regels zijn:
-spaarzaam gebruiken en niet te lang
-altijd de geraspte boon uitzeven
Kruidensymboliek
Tonka bonen hebben spiritueel gezien een erg krachtige werking. De Native Americans werken er veel mee en de werking is vergelijkbaar met witte salie. De geur creëert rust en spanning als de sfeer zwaar is.
Tonka wordt als wierook gebruikt, ook hier is spaarzaam gebruik aan te raden. Een geraspte halve boon als onderdeel van een wierookmengsel is wel genoeg.
Tonka:
creëert harmonie
leert je het loslaten van negatieve patronen (ook in je eigen hoofd)
heeft een sterk zuiverende werking
Neem een tonkaboon in je hand, visualiseer datgene wat je wil bereiken en gooi de boon in stromend water.
Recepten:
Tonkabonen/zwarte bonen brownies (16 stuks)
Glutenvrij & lactosevrij
Deze goddelijke brownies maak ik met de etherische olie van tonkabonen. Etherische olie is zeer geconcentreerd en doorgaans heb je er dus weinig van nodig maar dit merk (Farfalla) heeft de etherische olie opgelost in alcohol, een 30 % verdunning. Daarmee wordt bedoeld: 30 % etherische olie, 70 % alcohol. Daarom proef je er pas iets van bij 20 druppels voor dit recept. Bij andere merken, die hun tonka-extract niet in alcohol hebben opgelost, zul je veel minder nodig hebben.
Benodigdheden:
Bodem:
– een blik voorgekookte zwarte bonen (400 gram)
– 190 gram dadels (met pit)
– 60 gram gesmolten kokosolie
– 30 gram ongezoete cacao-poeder
Caramel:
-1 cup pindakaas of notenpasta naar keuze
– 1/2 cup ahornsiroop
– 20 druppels tonkabonen etherische olie (merk Farfalla)
Topping:
-100 gram pure chocolade (70 %)
– 50 gram havermelk
Bereiding:
- Bodem: Verwarm de oven voor op 180 graden. Ontpit de dadels en maal ze fijn in de foodprocessor. Voeg de uitgelekte bonen, de kokosolie en de cacao toe en meng goed. Doe het beslag in een met bakpapier beklede vorm van 20 x 20 cm. Bak 30 minuten en laat afkoelen.
- Caramel: Meng de ahornsiroop met de pindakaas/notenpasta goed. Druppel de etherische olie erdoorheen en roer goed. Strijk de caramel over de bodem. Zet dit minimaal 20 minuten in de vriezer.
- Topping: Breek de chocolade in kleine stukjes en doe het met de melk in een steelpannetje. Als je goed roert en niet te hoog vuur hebt brandt het zo niet aan. Blijf erbij dus. Als het gemengd en gesmolten is smeer je het over de brownie. Plaats 20 minuten in de ijskast. Een week houdbaar in de ijskast. Eet smakelijk!
Tonka-essence in alcohol (200 ml) Zoals je zelf vanille-essence kunt maken kun je net zo goed zelf tonka-essence maken! Het is makkelijk te gebruiken in baksels. Een scheutje door je beslag geeft de heerlijke zoete geur en smaak. Hoe maak je het?
Neem een brandschoon jam-potje. Rasp een tonkaboon fijn boven de jampot en overgiet dit met 200 ml alcohol (40 %) bijvoorbeeld rum, jenever of wodka. Doe een stukje keukenpapier op het potje en sluit dan af met de deksel. Laat dit drie weken staan, schud af en toe, zeef het en giet het in een mooi flesje. Je kunt ook een dubbele hoeveelheid maken natuurlijk.
Tonka-chocolademelk
Rasp een kwart tonkaboon in 200 ml havermelk boven een schoon jam-potje. Doe de deksel erop en laat een nacht staan. Dan kan je het verwerken tot een extra geurige en smaakvolle chocolademelk: Verwarm de tonka-melk. Doe een eetlepel goede cacao in een mooi kopje en giet beetje bij beetje de tonka-melk erop. Dat wordt genieten!
Etherische olie (extract) van tonka-bonen
De etherische olie (eigenlijk extract genaamd) wordt gemaakt van de tonka-bonen. Vaak wordt het verdund met alcohol omdat het anders erg dik en niet te gebruiken is.
Winningsmethode: alcoholextractie
Gebruikt plantendeel: gefermenteerde tonka-bonen
Herkomst: Venezuela, Brazilië.
Geur: zoet maar met een bittere ondertoon van amandel
Kleur/viscositeit: goudbruin/roodbruin, zeer dik
Geur-noot: grondnoot
Werking algemeen en fysiek:
ontspannend, rustgevend voor de huid, stress-verminderend
Werking psyche en spiritueel:
euforiserend, verwarmend, verzorgend
Inzetten bij:
-lusteloosheid
-uitputting
-angst
-gevoelens van koude
Dosering voor een massage-olie: gebruik maximaal 5 druppels in 50 ml vette planten olie
30 druppels tonka-boon (merk Farfalla) vol met ontspannende coumarines…..
20 druppels tuberoos (dit is geen roos maar verre familie van de hyacint, heerlijk zoet!)
12 druppels roos 10 % (merk Primavera Afghaanse roos: voor de hart-energie, zelfliefde, zachtheid.
10 druppels limoen (dat geeft me een groene frisse oppepper)
20 druppels bergamot (voor mij echt eentje die muizenissen opruimt)
10 druppels cacao (weer heel aardend en rustgevend) en als kroon op het werk:
1 druppel jasmijn……voor de koninginnen-vibe.
Omarm de tropische tonka, adem de geur diep in en adem alle stress weer uit. Dat wordt genieten…
Brita’s natuur-parfum: FEEL GOOD!!
Mijn natuur-parfum is gemaakt zonder synthetische troep. Alleen zuivere etherische olie.
Ik heb het gemaakt op een moment dat ik mijn geur en smaak kwijt was. Dat voelt niet fijn natuurlijk, niets proeven en ruiken. Zeker als je een parfum wil maken!
Ik besloot mezelf op te peppen en gewoon op gevoel een parfum te maken. Dus ik rook aan de flesjes etherische olie en voelde wat er in mijn lichaam gebeurde…Het duurt gewoon wat langer maar je kunt echt voelen wat de geur voor werking heeft op je lichaam….
Want geur en geur-herinneringen werken via het limbisch systeem, oftewel het emotionele geheugen. En zo maakte ik op gevoel mijn Feel Good Parfum. Toen mijn neus weer open ging was ik in extase: wat ruikt dit lekker!
Ik vind het ongelooflijk dat ik een geur heb gemaakt op gevoel die erg bij me past. Een aardende, kalmerende geur die je tegelijkertijd oppept door de citrus.
Dit is mijn recept.
Neem een mooi parfumflesje van 50 ml inhoud. Vul het flesje met 45 ml biologische alcohol 96 % (Weingeist) Dan voeg je toe: